QR kodun parçaları
- Konum işaretleri (finder patterns) — üç köşedeki büyük iç içe kareler. Okuyucu önce bunları bulur, böylece kodun nerede olduğunu ve hangi açıyla döndüğünü anlar. Dördüncü köşede olmaması, kodun yönünü belirlemeyi sağlar
- Hizalama işaretleri (alignment patterns) — daha küçük kareler. Kod eğri bir yüzeye basıldığında ya da açıyla okunduğunda bozulmayı düzeltir
- Zamanlama çizgileri (timing patterns) — konum işaretleri arasındaki siyah-beyaz şeritler. Modül ızgarasının ölçeğini belirler
- Biçim bilgisi (format information) — hata düzeltme seviyesini ve uygulanan maskeyi taşır
- Veri ve hata düzeltme alanı — kalan tüm modüller. Asıl bilgi ve onu onarmaya yarayan Reed-Solomon kodları burada
- Sessiz alan (quiet zone) — kodun etrafındaki boş çerçeve. En az 4 modül genişliğinde olmalıdır; olmazsa okuyucu kodun nerede bittiğini anlayamaz
Hata düzeltme: kod neden yırtılınca da okunur?
QR kodlar Reed-Solomon hata düzeltme kullanır — aynı teknoloji CD, DVD ve uydu iletişiminde de kullanılır. Veriye ek olarak kodun içine onarım bilgisi yazılır; desenin bir kısmı lekelense, yırtılsa ya da logoyla kapansa bile eksik parça matematiksel olarak geri hesaplanır.
| Seviye | Onarabildiği hasar | Ne zaman kullanılır |
|---|---|---|
| L — Düşük | %7 | Temiz ortam, ekranda gösterim, uzun veri |
| M — Orta | %15 | Genel kullanım — varsayılan tercih |
| Q — Yüksek | %25 | Endüstriyel etiketler, dış mekân |
| H — En yüksek | %30 | Logolu kodlar, zorlu koşullar |
Daha yüksek seviye daha güvenlidir ama aynı veriyi saklamak için daha çok modül gerektirir; kod sıklaşır.
Sürümler ve veri kapasitesi
QR kodun 40 sürümü vardır. Sürüm 1 21×21 modüldür ve her sürümde kenar 4 modül büyür; sürüm 40 177×177 modüldür. Aşağıdaki tablo en düşük (L) hata düzeltme seviyesindeki teorik üst sınırları gösterir:
| Veri türü | Sürüm 1 (21×21) | Sürüm 10 (57×57) | Sürüm 40 (177×177) |
|---|---|---|---|
| Yalnızca rakam | 41 | 652 | 7.089 |
| Alfanümerik (büyük harf) | 25 | 395 | 4.296 |
| Bayt (UTF-8 metin) | 17 | 271 | 2.953 |
Bunlar teorik sınırlardır. Pratikte veri arttıkça modüller küçülür ve okuma zorlaşır. Basılı işlerde 300 karakterin altında kalmak, kodun her telefonda sorunsuz okunmasını sağlar. Türkçe karakterler UTF-8'de 2 bayt yer kaplar; yani "ğüşiöç" içeren metinler beklediğinizden fazla yer tutar.
Maskeleme neden var?
Ham veri doğrudan yazılsaydı, bazı içerikler kodda büyük siyah ya da beyaz bloklar oluşturabilir ve okuyucuyu yanıltabilirdi. Bunu önlemek için veri alanına 8 farklı maske deseninden biri uygulanır. Kodlayıcı sekiz maskeyi de dener, her biri için bir ceza puanı hesaplar (büyük tek renk blokları, konum işaretine benzeyen desenler ve siyah-beyaz dengesizliği ceza alır) ve en düşük puanlıyı seçer. Hangi maskenin seçildiği biçim bilgisi alanına yazılır, böylece okuyucu maskeyi geri alabilir.
Sık sorulan sorular
QR kod ne demek?
QR, İngilizce "Quick Response" yani "hızlı yanıt" ifadesinin kısaltmasıdır. 1994'te Denso Wave tarafından geliştirilmiş, iki boyutlu bir barkod türüdür ve ISO/IEC 18004 standardıyla tanımlanır.
QR kod ne kadar veri saklar?
En büyük sürümde ve en düşük hata düzeltme seviyesinde en fazla 7.089 rakam, 4.296 alfanümerik karakter veya 2.953 bayt (UTF-8 metin) saklayabilir. Ancak veri arttıkça desen sıklaşır ve okunması zorlaşır; pratikte 300 karakterin altında kalmak önerilir.
QR kodun bir kısmı zarar görürse okunur mu?
Evet. Reed-Solomon hata düzeltme sayesinde, hata düzeltme seviyesine bağlı olarak kodun %7 ila %30'u zarar görse bile içerik geri hesaplanabilir. Logolu QR kodlar tam olarak bu özelliği kullanır.
Köşelerdeki üç büyük kare ne işe yarar?
Bunlar konum işaretleridir. Okuyucu önce bu üç işareti bulur; böylece kodun görüntüdeki yerini, boyutunu ve dönme açısını belirler. Dördüncü köşede olmamaları kodun hangi yöne baktığını anlamayı sağlar.
QR kod okumak için uygulama gerekir mi?
Hayır. iOS 11 ve Android 8 sonrası tüm modern telefonların kamera uygulaması QR kodları doğrudan okur. Ayrı bir uygulama indirmeye gerek yoktur.
QR kod ücretli bir teknoloji mi?
Hayır. Denso Wave patent haklarını elinde tutar ancak QR kod standardının kullanımını serbest bırakmıştır. QR kod üretmek ve kullanmak için kimseye lisans ücreti ödenmez.